<!–
در همین روزهائی که ایرانیان خود را برای برگزاری نوروز فرخنده و سال نو آماده می سازند، مردم اسرائیل و یهودیان جهان نیز برگزاری عید پوریم را تدارک می بینند که آن هم با ایران باستان پیوندی تنگاتنگ دارد.
هر چند سال یک بار، پوریم و عید نوروز همزمان می گردد – زیرا در حالی که تقویم ایران بر حسب گردش خورشید تنظیم شده و با فصلهای سال تطابق کامل دارد، تقویم عبری (و همچنین تقویم عربی) بر گردش ماه قرار دارد و هر سال 11 روز تفاوت بین آن و تقویم خورشیدی ایجاد می گردد.
ولی در حالی که تقویم قمری عربی ثابت است و هر سال در مقایسه با سال شمسی 11 روز سریعتر سپری می شود، در تقویم قمری عبری هر چهار سال یکبار “ماه کبیسه” فرا می رسد – یعنی سال دارای سیزده ماه می شود که ماه آدار مضاعف می گردد و آدار اول و آدار دوم نام می گیرد – و این متفاوت از تقویم ایرانی و میلادی است که هر چهار سال یکبار “روز کبیسه” دارد (اسفند و فوریه به جای 28 روز 29 روز می شود).
همزمانی پوریم و نوروز ایرانیان، گر چه جنبه اتفاقی دارد، ولی رشته های پیوند بین دو ملت را مستحکم تر می سازد. امسال در اسرائیل بسیاری از مراسمی که به پاس پوریم برگزار می شود، با نام نوروز ایرانیان نیز آمیخته می گردد.
جشن پوریم برگرفته از رویدادی است که در “طومار استر” מגילת אסתר در کتاب مقدس یهودیان آمده است. به موجب این داستان (که هیچ مدرک تاریخی برای اثبات آن یافت نشده و برخی آن را افسانه می دانند) در دوران باستان پادشاهی به نام اخشوروش (احتمالا خشایارشاه) در ایران فرمانروائی می کرد که امپراطوری بزرگ او از حبشه تا هند گسترده بود و یک دوشیزه یهودی را به همسری گزید و او را شهبانوی خویش کرد.
ولی صدراعظم این امپراطوری ایرانی فردی بیگانه و بدطینت به نام هامان بود که چون یهودیان به او سجده نمی کردند (که در آئین آنان بت پرستی محسوب می شود) پادشاه را فریفته و از او فرمان کشتار همه یهودیان را گرفت.
ولی شهبانو استر هنگامی که از این توطئه دهشتناک آگاهی یافت به نزد پادشاه رفت و او را آگاه ساخت که وی نیز از همان تباری است که هامان فرمان کشتار آنان را گرفته است. پادشاه از این ترفند صدراعظم خویش برآشفت و فرمان اعدام او و فرزندانش را صادر کرد و یهودیان در آرامش کامل در امپراطوری ایران به زندگی ادامه دادند.
این داستان افسانه وار نشان می دهد که یهود و ایران از دوران باستان با هم ارتباطی ناگسستنی داشته اند و بی جهت نیست که داستان پوریم در سرزمین گسترده ایران می گذرد.
در آستانه نوروز و پوریم، روز گذشته (جمعه 14 مارس 2008) در تل آویو یک همایش فرهنگی برگزار شد که در آن دوریت ربی نیان بانوی نویسنده ایرانی زاده اسرائیلی داستان طومار استر را آن گونه که خود می خواهد بازخوانی کرد.
دوریت که در یک خانواده ایرانی زاده شده و خود بسیار کم زبان فارسی می داند، چند سال پیش با نوشتن داستانی که ماجرای آن در ایران قدیم می گذرد، در اسرائیل شهرت یافت. او جزئیات این داستان را از زبان مادر بزرگ خود که حدود نیم قرن پیش از ایران به اسرائیل مهاجرت کرده بود شنیده بود و با قدرت نویسندگی شگرفی آن را به صورت یک رمان انتشار داد و با استقبال زیاد روبرو شد.
در همایش فرهنگی روز گذشته در تل آویو یک گروه از نوازندگان اسرائیلی – ایرانی نیز به نواختن موسیقی ایرانی پرداختند که مورد توجه زیاد قرار گرفت.
گر چه هنوز اکثر نوازندگان موسیقی ایرانی در اسرائیل یا در ایران زاده شده اند و یا خانواده های آنها از ایران به اسرائیل مهاجرت کرده اند، ولی در سالهای اخیر برخی اسرائیلیان غیر ایرانی نیز به فراگرفتن موسیقی ایرانی پرداخته اند که تنبک و سنتور دو سازی است که بیش از دیگر سازهای ایرانی مورد توجه آنها قرار داشته است. شاید علت آن باشد که تنبک بخشی از موسیقی اسرائیلی و موسیقی حوزه دریای مدیترانه را نیز تشکیل می دهد و سنتور نیز سازی است که با تغییراتی، در هند و یونان و چند کشور دیگر هم رواج دارد.
روز پنجشنبه آینده (20 مارس 2008 و نخستین روز نوروز) نیز در اورشلیم پایتخت اسرائیل یک همایش فرهنگی به نام “هنگامی که نوروز و پوریم به هم می رسند” برگزار می شود که شامل سخنرانی و آواز ایرانی خواهد بود.
قرار است در این همایش خانم اورلی رحیمیان که دوره دکترای تاریخ یهودیان ایران را می گذراند، پیرامون در هم آمیختگی نوروز و پوریم سخن بگوید. این سخنرانی با نشان دادن عکس و فیلم از ایران همراه خواهد بود و با شیرینی ایرانی از اسرائیلیانی که به این همایش می آیند پذیرائی خواهد شد.
این همایش در کانون فرهنگی “بیت شموئل” در مرکز اورشلیم برگزار می شود و برپا کنندگان آن قول داده اند که ایران باستان و ایران امروز را به میهمانان بشناسانند.
مرکز جهانی بهائیان نیز روز دوشنبه 9 روز دیگر عید نوروز را با انجام مراسم رسمی در هتلی در اورشلیم جشن می گیرد. هر سال همزمان با نوروز این جشن سنتی بهائیان با حضور شخصیتهای سیاسی و اجتماعی و علمی و همچنین با شرکت نمایندگان دیپلماتیک کشورهای مختلف جهان در پایتخت اسرائیل برگزار می گردد.
